Giải đáp: Tách nhiều HKD để không lên nhóm 3 có rủi ro gì không?

Từ năm 2026, hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm sẽ thuộc nhóm 3 và phải kê khai thuế theo quy định mới. Vì muốn giảm áp lực về sổ sách, hóa đơn và thuế, nhiều người chọn cách tách nhiều HKD để chia nhỏ doanh thu. Tuy nhiên, nếu việc tách không rõ ràng, không minh bạch về dòng tiền thì vẫn có nguy cơ bị cơ quan thuế gộp doanh thu, truy thu và xử phạt.

1. Hộ kinh doanh nhóm 3 là gì?

Căn cứ theo Nghị định số 68/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 05/03/2026) về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, toàn bộ hộ kinh doanh trên cả nước sẽ chuyển sang phương pháp kê khai thuế thay vì nộp thuế khoán như trước.

Trong đó, hộ kinh doanh nhóm 3 là nhóm có doanh thu từ trên 3 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng/năm. Đây là nhóm có sự thay đổi lớn nhất về cơ chế quản lý thuế. Những đặc điểm bắt buộc của HKD nhóm 3 gồm:

• Bắt buộc kê khai thuế theo quý
• Bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử
• Bắt buộc mở sổ sách kế toán
• Phải lưu trữ chứng từ đầu vào - đầu ra
• Thuế TNCN tính theo thu nhập tính thuế thay vì tính khoán trên doanh thu

Điều này đồng nghĩa hộ kinh doanh phải hoạt động bài bản hơn, minh bạch hơn và có khả năng giải trình doanh thu - chi phí khi cơ quan thuế kiểm tra.

2. Vì sao nhiều hộ kinh doanh muốn tách để không lên nhóm 3?

Theo quy định mới về thuế hộ kinh doanh, áp dụng từ năm 2026, nhiều hộ bắt đầu lo ngại về việc phải kê khai thuế, sử dụng hóa đơn điện tử và quản lý sổ sách chặt chẽ hơn - lý do nhiều người tìm cách tách doanh thu thành nhiều hộ kinh doanh khác nhau để tránh bị xếp vào nhóm 3.

2.1. Lo ngại phải kê khai thuế và quản lý sổ sách phức tạp hơn

Khi lên nhóm 3, hộ kinh doanh không còn nộp thuế khoán như trước mà phải thực hiện kê khai thuế theo quý, lưu trữ hóa đơn chứng từ và theo dõi doanh thu - chi phí rõ ràng. Với nhiều hộ kinh doanh nhỏ, đây chính là thay đổi khá lớn vì trước đó chưa quen với việc làm sổ sách hay hạch toán kế toán.

2.2. Muốn giảm áp lực về thuế và chi phí vận hành

Nhiều người cho rằng khi tách nhỏ doanh thu thành nhiều HKD, mỗi hộ sẽ không vượt ngưỡng 3 tỷ đồng/năm và có thể giảm áp lực về thuế, kế toán hoặc chi phí quản lý. Vì vậy, không ít trường hợp lựa chọn để vợ chồng, bố mẹ hoặc người thân đứng tên nhiều hộ kinh doanh khác nhau.

Khi bán hàng đa kênh trên Shopee, TikTok Shop, Facebook…, doanh thu thường tăng rất nhanh và dễ chạm các ngưỡng quản lý thuế mới.

Thay vì tìm cách “né nhóm 3”, nhiều hộ kinh doanh hiện nay đang ưu tiên:

• Theo dõi doanh thu minh bạch
• Quản lý sổ sách đầy đủ
• Chuẩn hóa dữ liệu bán hàng và hóa đơn điện tử

👉 Phần mềm quản lý bán hàng tích hợp hóa đơn điện tử Nhanh.vn giúp đồng bộ doanh thu đa kênh trên cùng một hệ thống, hỗ trợ quản lý bán hàng và xuất hóa đơn điện tử, hạn chế sai sót khi vận hành.

2.3. Doanh thu từ Shopee, Facebook, TikTok Shop dễ vượt ngưỡng 3 tỷ

Nhiều hộ kinh doanh bán hàng đa kênh nên doanh thu tăng rất nhanh. Chỉ cần cộng doanh thu từ Shopee, Facebook, TikTok Shop và cửa hàng trực tiếp thì rất dễ vượt mốc 3 tỷ đồng/năm. Điều này khiến nhiều người tìm cách tách riêng từng kênh bán hàng để chia nhỏ doanh thu và tránh lên nhóm 3.

3. Pháp luật có cấm tách nhiều hộ kinh doanh không?

Pháp luật không cấm cá nhân hoặc các thành viên trong gia đình đăng ký nhiều hộ kinh doanh khác nhau. Tuy nhiên, việc tách nhiều HKD để không lên nhóm 3 cần đảm bảo hoạt động thực tế rõ ràng, độc lập và đúng quy định. Cụ thể:

3.1. Không cấm nhưng phải đăng ký kinh doanh hợp pháp

Việc mở nhiều hộ kinh doanh chỉ được xem là hợp pháp khi mỗi HKD đều có hồ sơ đăng ký đầy đủ và hoạt động độc lập trên thực tế. Bao gồm: địa điểm kinh doanh rõ ràng, ngành nghề phù hợp, hoạt động mua bán riêng, doanh thu và dòng tiền riêng.

Nếu chỉ dùng tên người thân để đứng tên nhiều HKD nhưng toàn bộ hoạt động vẫn do một người quản lý thì rất dễ bị cơ quan thuế đánh giá là tách doanh thu không đúng bản chất.

3.2. Một địa chỉ có được đăng ký nhiều HKD không?

Nhiều người cho rằng chỉ cần tách tên chủ hộ là có thể đăng ký thêm nhiều HKD tại cùng một địa chỉ. Tuy nhiên, thực tế còn phụ thuộc vào quy định quản lý của từng địa phương và việc cơ quan đăng ký kinh doanh có chấp thuận hay không.

Trong nhiều trường hợp, nếu một địa điểm đăng ký quá nhiều hộ kinh doanh cùng ngành nghề, cùng quy mô hoặc không đủ điều kiện hoạt động thực tế thì hồ sơ có thể bị xem xét lại. Đặc biệt, với các mô hình bán hàng online, cơ quan chức năng hiện nay cũng bắt đầu kiểm tra chặt hơn về kho hàng, nơi lưu trữ hàng hóa và hoạt động kinh doanh thực tế.

3.3. Cơ quan đăng ký kinh doanh có quyền từ chối nếu bất hợp lý

UBND cấp quận, huyện hoặc cơ quan đăng ký kinh doanh hoàn toàn có quyền từ chối hồ sơ nếu nhận thấy việc đăng ký nhiều HKD không phù hợp với thực tế. Cụ thể như:

• Một căn hộ nhỏ nhưng đăng ký nhiều HKD cùng bán một loại hàng
• Nhiều HKD dùng chung số điện thoại, kho hàng hoặc fanpage
• Hoạt động kinh doanh không tách biệt rõ ràng

Những trường hợp này rất dễ bị đánh giá là đăng ký mang tính hình thức nhằm chia nhỏ doanh thu để né nhóm 3.

3.4. Khi nào việc tách HKD bị xem là bất hợp lý?

Việc tách nhiều HKD sẽ dễ bị cơ quan thuế nghi ngờ nếu các hộ không hoạt động độc lập mà vẫn dùng chung kho hàng, nguồn hàng, nhân sự hoặc tài khoản nhận tiền.

Ngoài ra, trường hợp dùng chung gian hàng Shopee, TikTok Shop, Facebook nhưng liên tục đổi người đứng tên cũng rất dễ bị đánh giá là chia nhỏ doanh thu để né nhóm 3. Khi đó, cơ quan thuế có quyền kiểm tra, đối chiếu dữ liệu và gộp doanh thu để tính lại nghĩa vụ thuế.

Xem thêm: [Tải về] 67 câu trả lời của Cục Thuế về hộ kinh doanh mới nhất

4. Tách nhiều HKD để né nhóm 3 có rủi ro gì?

Việc tách nhiều hộ kinh doanh sẽ giúp giảm doanh thu của từng hộ để tránh lên nhóm 3. Tuy nhiên, nếu việc tách không đúng bản chất hoạt động kinh doanh, không minh bạch về doanh thu, dòng tiền hay hàng hóa thì rủi ro về thuế và pháp lý là rất lớn. Đặc biệt từ năm 2026, cơ quan thuế sẽ quản lý dữ liệu chặt chẽ hơn đối với hộ kinh doanh và hoạt động bán hàng online.

4.1. Rủi ro bị cơ quan thuế đánh giá là hành vi trốn thuế

Nếu nhiều HKD vẫn là một hệ thống kinh doanh chung nhưng cố tình tách nhỏ doanh thu để không lên nhóm 3, cơ quan thuế có thể xem đây là hành vi che giấu doanh thu hoặc trốn thuế. Những trường hợp dùng chung kho hàng, chung nhân sự, chung gian hàng bán online rất dễ bị kiểm tra.

4.2. Cơ quan thuế có quyền gộp doanh thu để tính thuế

Khi phát hiện các HKD có liên quan và không hoạt động độc lập, cơ quan thuế có quyền đối chiếu dữ liệu để gộp doanh thu thực tế của toàn bộ hoạt động kinh doanh. Việc này thường được kiểm tra thông qua tài khoản ngân hàng, hóa đơn điện tử, đơn vị vận chuyển hoặc dữ liệu từ Shopee, TikTok Shop, Facebook.

4.3. Dễ bị truy thu và xử phạt hành chính

Nếu bị xác định kê khai không đúng doanh thu, hộ kinh doanh có thể bị truy thu phần thuế còn thiếu, tính tiền chậm nộp và xử phạt hành chính. Trong nhiều trường hợp, tổng số tiền bị truy thu và phạt có thể lớn hơn rất nhiều so với khoản thuế muốn giảm ban đầu.

4.4. Có thể bị xử lý hình sự nếu gian lận lớn

Trường hợp cố tình che giấu doanh thu với số tiền lớn hoặc thực hiện có tổ chức, cá nhân kinh doanh còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi trốn thuế - một rủi ro pháp lý nghiêm trọng mà hộ kinh doanh cần đặc biệt lưu ý khi tìm cách tách nhiều HKD để né nhóm 3.

5. Một số câu hỏi thường gặp về hộ kinh doanh nhóm 3 (FAQ)

Khi hộ kinh doanh chuyển sang nhóm 3 từ năm 2026, nhiều quy định mới về kê khai thuế, doanh thu và chi phí bắt đầu được áp dụng. Dưới đây là những câu hỏi mà nhiều hộ kinh doanh quan tâm nhất khi thuộc nhóm doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm.

5.1. Hộ kinh doanh nhóm 3 có cần kê khai thuế không?

Hộ kinh doanh nhóm 3 bắt buộc thực hiện kê khai và nộp thuế theo quý thay vì nộp thuế khoán như trước đây. Cụ thể:

• Khai thuế GTGT theo quý
• Tạm nộp thuế TNCN theo quý
• Quyết toán thuế TNCN cuối năm

Thời hạn nộp hồ sơ khai thuế quý là ngày cuối cùng của tháng đầu tiên của quý tiếp theo. Riêng quyết toán thuế TNCN năm chậm nhất là ngày 31/3 năm sau.

5.2. Doanh thu tính thuế của nhóm 3 gồm những khoản nào?

Doanh thu tính thuế của hộ kinh doanh nhóm 3 không chỉ bao gồm tiền bán hàng hay cung cấp dịch vụ thông thường mà còn gồm nhiều khoản thu khác phát sinh trong quá trình kinh doanh.

Cụ thể, các khoản như thưởng doanh số, phụ thu, chiết khấu thanh toán hoặc tiền bồi thường hợp đồng đều được tính vào doanh thu chịu thuế. Tuy nhiên, các khoản giảm giá hàng bán hoặc chiết khấu thương mại đã thể hiện rõ trên hóa đơn sẽ không tính vào doanh thu tính thuế.

5.3. Hộ kinh doanh nhóm 3 có được áp dụng mức giảm trừ 500 triệu đồng không?

Hộ kinh doanh nhóm 3 sẽ tính thuế thu nhập cá nhân dựa trên thu nhập tính thuế, tức phần chênh lệch giữa doanh thu và chi phí hợp lý. Vì vậy, không áp dụng mức giảm trừ cố định 500 triệu đồng như nhiều người đang hiểu nhầm hiện nay.

5.4. Bán hàng Shopee và Facebook thì tính doanh thu thế nào?

Doanh thu để xác định hộ kinh doanh thuộc nhóm nào sẽ được tính trên tổng doanh thu của toàn bộ hoạt động kinh doanh, không tách riêng từng nền tảng. Điều này có nghĩa doanh thu từ Shopee, Tik Tok Shop, Facebook hay cửa hàng trực tiếp đều phải cộng lại để xác định ngưỡng doanh thu thực tế.

Ví dụ, nếu doanh thu Shopee là 3 tỷ đồng và Facebook là 2 tỷ đồng thì tổng doanh thu sẽ là 5 tỷ đồng/năm. Khi đó, hộ kinh doanh vẫn thuộc nhóm 3 theo quy định.

5.5. Trường hợp nào phí vận chuyển được tính vào chi phí hợp lý?

Khoản phí vận chuyển có được tính vào chi phí hay không sẽ phụ thuộc vào người chịu phí ship. Nếu khách hàng là người thanh toán phí vận chuyển thì đây chỉ là khoản thu hộ và không được tính vào chi phí của hộ kinh doanh. 

Ngược lại, nếu shop hỗ trợ freeship và trực tiếp chi trả cho đơn vị vận chuyển thì phần phí này sẽ được tính vào chi phí hợp lý khi xác định thu nhập tính thuế.

5.6. HKD nhóm 3 có bắt buộc kê khai hàng tồn kho không?

Hộ kinh doanh nhóm 3 phải lập và gửi bảng kê hàng tồn kho, máy móc, thiết bị phục vụ hoạt động kinh doanh cho cơ quan thuế - căn cứ để xác định chi phí hợp lý và tính thuế thu nhập cá nhân theo phương pháp kê khai từ năm 2026.

5.7. Chi phí lãi vay nào được đưa vào chi phí hợp lệ?

Chi phí lãi vay phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh được tính vào chi phí hợp lý nếu khoản vay phát sinh từ tổ chức tín dụng hợp pháp như ngân hàng hoặc quỹ tín dụng. 

Trường hợp vay cá nhân bên ngoài thì phần lãi vay được chấp nhận sẽ không vượt quá mức quy định theo pháp luật dân sự.

5.8. Ô tô cá nhân dùng cho kinh doanh khi nào được tính chi phí?

Việc tính chi phí đối với ô tô cá nhân còn phụ thuộc vào ngành nghề kinh doanh thực tế. Nếu hộ kinh doanh hoạt động trong lĩnh vực vận tải, du lịch hoặc dịch vụ liên quan trực tiếp đến xe thì các chi phí phục vụ hoạt động kinh doanh có thể được xem xét tính hợp lý. 

Ngược lại, nếu xe chủ yếu phục vụ nhu cầu đi lại cá nhân thì thường sẽ không được tính vào chi phí hợp lệ.

5.9 Doanh thu giảm xuống dưới 3 tỷ có được quay về nhóm 2 không?

Theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP, phương pháp tính thuế của hộ kinh doanh sẽ được ổn định trong thời gian 2 năm liên tục kể từ năm đầu tiên áp dụng. Vì vậy, dù doanh thu năm sau giảm xuống dưới 3 tỷ đồng thì hộ kinh doanh cũng chưa chắc được chuyển ngay về nhóm 2 mà cần căn cứ vào thời gian ổn định phương pháp tính thuế theo quy định.

Việc tách nhiều hộ kinh doanh để không lên nhóm 3 có thể giúp giảm áp lực kê khai trong ngắn hạn, nhưng nếu thực hiện không đúng bản chất và không đủ tính độc lập thì rủi ro bị truy thu, xử phạt là rất lớn. Vì vậy, việc kinh doanh minh bạch, quản lý sổ sách rõ ràng và làm quen với cơ chế kê khai sẽ là hướng đi bền vững hơn cho hộ kinh doanh.